İran modern sanatının 80 yaşındaki genç adamı
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-ey1FLK2n-780x470.jpg)
Zakir Nabizade
Son dönem İran fotoğrafçılığının en üretken ve etkili sanatçılarının kim olduğu sorulursa; Muhammed Fassounaki Adı mutlaka üst sıralarda yer alacaktır. Aynı durum heykel için de geçerlidir. Fassounaki’nin yalnızca son bir yılda ikisi bireysel, dördü grup olmak üzere toplam altı stant açtığını söylersek, onun çalışma ve üretim temposunu, izlenebilirliğini ve fuardaki yerini bir ölçüde belirtmiş oluruz. İran sanat sahnesi.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-0-l9AYS7Pl.jpg)
2023 Amir Yegane Koleksiyonu( tarafından düzenlenen fotoğraf ve heykel standı ile) Değerli Dinleyiciler, 5-16 Mayıs, Tahran)Aynı koleksiyonun katkılarıyla Tebriz Müzesi’ni yeniden açan sanatçı Kaood Atölyesi-Galerisi’adresinde düzenlenen stantla sona erdi.
Hem 2023 hem de son stant sanatçının tarihinde ve hayatında ayrı bir yere sahiptir. İlk standını 1974 yılında açan Fassounaki, yukarıda da belirttiğimiz gibi 50. yılında altı stantta yer alarak 50 yılın bilançosunu ve verimliliğini farklı cephelerden ortaya koydu. İlk standını otuz yaşındayken Tebriz’de açtı ve sonraki elli yıl boyunca eserlerinin veya şahsiyetlerinin yer aldığı 27 standın tamamı Tahran’da açıldı. Kaood Atölyesi-Galerisi’Fassounaki, doğduğu, ilk sanat eğitimini aldığı, sanat kariyerine başladığı ve sanatçı yetiştirdiği şehir olan Tebriz’e tam 50 yıl sonra eserleriyle dönüyordu.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-1-3pBM9FSV.jpg)
Sanat hayatının 50. yılını kutlamak için doğduğu ve sanat kariyerinin başladığı şehrin seçiminin de bilançoda yer alması gerekiyor.
Dönüş ve buluşma standı aynı zamanda sanatçının 80. yaş günü kutlamasına da sahne oldu. 17 Aralık 2023’te koleksiyonerler, izleyiciler, arkadaşlar ve öğrenciler, sanatının ve öğretisinin tartışıldığı ve değerlendirildiği sohbet eşliğinde Fassounaki için galeride doğum günü kutlaması ve ziyafet düzenledi.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-2-jAgNRFHu.jpg)
Sergi ve kutlamalara ev sahipliği yapan galerinin, Fassounaki’nin öğrencilerinden ve Tebriz ve İran’a getirdiği onlarca sanatçıdan biri olan Babek Kabood tarafından kurulduğunu ve aynı zamanda bir atölye-eğitim kurumu olarak hizmet verdiğini de belirtelim. Bu da Fassounaki’nin ektiği tohumların kurumsallaşmaya yol açtığının göstergesi olarak değerlendiriliyor. Doğu Azerbaycan Eyaleti’nin merkezi olan Tebriz, Fassounaki ve öğrencilerinin çabaları ve katkıları sayesinde son yıllarda ülkenin en önemli merkezlerinden biri olarak ortaya çıkmıştır.
MÜZİKTEN RESME, FOTOĞRAFÇILIKTAN HEYKELE
Mohammad Fassounaki sanat eğitimine ilkokul eğitiminin ardından 12 yaşındayken başladı. İlki fotoğrafçılık değil müzik eğitimi aldı. Yedi yıllık müzik yolculuğunun ardından asıl ilgisi ve tutkusu olan fotoğrafçılığa karar verdi.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-3-6eH9MTgw.jpg)
1963 yılında Şah Muhammed İztek Pehlevi Devrimci SefidKendisinin (Beyaz Devrim) adını verdiği toprak reformu, sanayileşme ve Batılılaşma-modernleşme hareketi başlatılırken, geniş toprak sahibi bir aileden gelen Fassounaki Tebriz’e geldi. Mirak Güzel Sanatlar Akademisi yılında fotoğrafçılık eğitimine başladı. Akademiden mezun olur olmaz Batı sanatını ve çağdaş sanatı tanımak, öğrenmek ve deneyimlemek için Almanya’ya gidiyor.
1968 yılında Avrupa’nın üniversite kampüsleri, sokakları, şehirleri ve büyük merkezleri kitlesel gençlik hareketleri ve protestolarla sarsılır. İran Azerbaycan’ının Tebriz kentinden yola çıkan Mohammad Fassounaki de o fırtınanın tam ortasındaydı. Frankfurt Meslek Yüksekokulu Olarak kabul edilir. her taraftan “özgürlük”Sloganlar yükseldikçe “üçüncü dünya”dan, monarşinin içinden 24 yaşındaki genç adam yeni bir disiplin kazanmaya çalışıyor; Çağdaş sanat aracılığıyla kendine bir “özgürlük” ve özgünlük alanı yaratma çabasındadır.
Fassounaki, iki yıllık temel eğitimin ardından 1970 yılında İtalya’ya gitti. Roma Güzel Sanatlar Akademisi İki yıl fotoğrafçılık eğitimi aldıktan sonra sınava girerek heykel bölümüne kaydoldu. Renklerin ve çizgilerin, taşın, toprağın, çimentonun, metalin peşinden giderek kütleyle mücadele etmeye, biçim vermeye, bedenler, bedenler, “varlıklar” tasarlamaya ve yaratmaya yöneliyor.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-4-4iQtGC1B.jpg)
1974 yılında Avrupa seferini sonlandırarak memleketi Tebriz’e dönen Fassounaki, 7 yılda Batı’da satın alıp üretim yaptığını söyledi. Mirak Sanat Galerisi İçeride duruyor. Sanatçı kimliğiyle birlikte eğitimci kimliği de başlayacak. mezun Mirak Güzel Sanatlar AkademisiArtık hem orada hem de Batı’da öğrendiklerini birleştirip yorumlayacak ve yeni nesillere öğretecek.
Sanatçı olarak sadece kendi ülkesinde değil Batı’da da tanınıyor: 1977’de Berlin Ressamlar Birliği Olarak kabul edilir. Birliğin İran’dan kabul ettiği ilk ve tek üyedir. 1979 yılında İran’da Şah rejimi çökecek ve İslam Devrimi sadece ülkede değil, bölgede ve dünyada önemli etkiler ve değişimler yaratacaktır. Eylül 1980’de başlayan ve sekiz yıl süren İran-Irak savaşı, her iki ülkeye de büyük yıkım ve kayıplar getirecekti. Kazananı olmayan savaşta 1,5 milyondan fazla insan öldü.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-5-AjdHUWrN.jpg)
Hayatın, tabii ki eğitimin ve sanatın felç olduğu bu dönemde Fassounaki, Akademi’deki görevinden istifa ederek 1984-1986 yıllarını Berlin’de geçirdi.
KIRK YILLIK BOŞLUK VE BÜYÜK PATLAMA
Bir yılı aşkın süren kitle hareketleri ve ayaklanmaların ardından yaşanan rejim değişikliği ve hemen ardından başlayan ve sekiz yıl süren savaş, hayatın her alanında köklü şoklar ve dönüşümler yarattı. Milyonlarca insan evini, memleketini terk ediyor. Devrimden sonra tek başına Türkiye’ye göç eden İranlıların sayısı bir milyonun üzerindedir. Tüm vatandaşları gibi Fassounaki de süreçten etkilendi.
Yukarıda da belirtildiği gibi sanatçı, iki yıllık Berlin gezisinin ardından hâlâ savaş halinde olan İran’a döndü. Akademiyi ve öğretmenliği bıraksa da eğitimden vazgeçmiyor. Evi ve atölyesi eski öğrencileriyle birlikte akademinin bir uzantısı haline gelir. Birlikte çalışıyorlar, birlikte üretiyorlar, birlikte yaşıyorlar. Ancak 1976 yılında Tahran’da açılan sergiden sonra Fassounaki ve eserleri 40 yıl boyunca izleyici karşısına çıkma şansına sahip olamayacaktı.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-7-cmN3fCVD.jpg)
“Kırk yıldır tek bir fotoğraf bile satmadım“Bu dönemde üç albüm çıktı: portreler(1999), heykeller(2003), resimler (2006). 2015 yılında Hoor Gallery’de (Tahran) açtığı kişisel standı onun için adeta yeni bir başlangıç olacak. Kırk yılın kesintisi, öfkesi, acısı ve tüm bunları aşma çabası, direnişi, üretimi bir taşkın gibi ortaya çıkıyor. 2015-2023 yılları arasında altı ayrı stant açan Fassounaki’nin fotoğraf ve heykelleri, aynı dönemde Tahran’daki hemen hemen her grup standında ve her sanat fuarında izleyiciyle buluşacak.
Doğduğu ve yaşadığı şehir Tebriz’de 50. sanat yılını ve 80. yılını Kabood Atölye-Galeri’deki standıyla kutlayan sanatçı, nefes almadan, ara vermeden çalışmalarına devam ediyor. Son çalışmaları şu anda Tahran’daki Atbin Galerisi’nde karma bir stantta sergileniyor.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-8-LUeugulM.jpg)
TUVALE SIĞMAYAN HAYAT
Canlı olmayan neredeyse hiçbir şey onun fotoğrafına giremez. Balık pazarında tezgahtaki balıkların bile Fassounaki’nin fotoğrafında onlarca gözü, yüzü ve insanı var. Doğayı ağaçlar, çiçekler, böcekler, kurtlar ve kuşlar gibi binlerce rengiyle tasvir ediyor. Yaşadığı şehri, yüz yüze tanıştığı insanları, hayatını anlatıyor. Bunların hiçbiri çerçeveye sığmıyor, tuvalden taşıyor. Çerçeve olsa bile fırça darbelerine dayanamaz. Bombalar ve kurbanları ile ölümler de dahil olmak üzere olaylar tüm somutluğu ve gerçekliğiyle tartışılsa da onunki “figüratif” bir fotoğraf değil. Somut hal, görüntü soyutlaşıp sizi içine çekiyor, ona tekrar tekrar bakmanızı sağlıyor.
Heykellerinde de durum aynı. Her birinde hayatın farklı bir hali, anı, yüzü ve ritmiyle karşılaşıyorsunuz. Ona göre ahşaptan metale, kilden mermere ve plastiğe kadar her malzeme “elde edilebilir” ve şekillendirilebilir. Boyayla, tuvalle, fırçayla nasıl sevişiyor, güreşiyor, kavga ediyor, sohbet ediyorsa, heykelde de bunları katı, neredeyse canlı gördüğü nesne ve malzemelerle yapıyor.
![](https://ulas-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/iran-modern-sanatinin-80-yasindaki-genc-adami-9-3SqvlXe2.jpg)
80’li yaşlarında, sanat çalışmalarının başlangıcına geri dönen bir genç görüyorsunuz: Heykel ve fotoğrafta müzisyenleri, enstrümanları konuşturuyor. Oradan çocukluğuna dönüyor; Bağda ve bahçede geride bıraktığı karga ve kuş sürülerini getiriyor.
Resim yapmıyor, renklerle, çizgilerle, heykellerle hayatın müziğini ve türküsünü söylüyor…
Çok yaşa büyük usta.
(KÜLTÜR VE SANAT HİZMETİ)